Zierikzee.- Op de terugweg, nog voor we goed en wel den Haag uit zijn, richting Zeeland, komen we in een file terecht. Ruim een half uur staan we vast. “Ik krijg nu al zin om weer terug te keren naar zee,” verzucht Wiebe Radstake (26 jaar), eerste stuurman. Hij is enkele weken eerder terug gekeerd van een negen maanden lange reis naar de Caraïben met het zeilend vrachtschip, de Très Hombres van rederij Fair Transport. In de Caraïben hebben ze koffie, cacao en rum gekocht en over gebracht naar Nederland.

Fair Transport is de enige rederij ter wereld die vrachtvaart over zee onder zeil exploiteert. Op die manier zorgen ze voor een schoon, eerlijk en avontuurlijk transport, in tegenstelling tot de grote containerschepen, die massagoederen verkopen en de wereld ernstig vervuilen. De 14 grootste zeeschapen stoten evenveel gif uit als alle auto’s en vrachtauto’s ter wereld samen.. Wetten en regels hinderen die grote schepen niet; de schone, duurzame zeilvaartvaart wel. Daarom reisden Wiebe en ik naar de Tweede Kamer om met Arjen van der Veen, een van de initiatiefnemers van de rederij Fair Transport te overleggen met Tweede Kamerlid Lutz Jacobi (PvdA). Zij bereidt zich voor op een debat over de scheepvaart met minister Schultz van Haegen van Infrastructuur.

Eerder die week sprak ik Wiebe Radstake in het ouderlijk huis in Zierikzee. Voor jongeren is er nauwelijks werk in Zeeland; beroepszeilers kom je al helemaal niet vaak tegen. Daarom was ik zo benieuwd naar zijn verhaal.
Dat begon overigens niet op de zeevaartschool maar na zijn middelbare schooltijd op zijn zeventiende aan de Willem de Koning Academie in Rotterdam. Daar werd hij in vier jaar opgeleid tot autonoom kunstenaar, zoals het deftig heet. “Ik zocht de vrijheid; ik dacht dat ik die wel zou kunnen vinden in de kunstwereld. Maar daar dat had ik toch al gauw gezien, ” vertelt Wiebe, terwijl hij een kopje koffie inschenkt. “Tijdens mijn studie was ik al met regelmaat een paar weken weg. Dan vertelde ik mijn medestudenten en docenten dat ik ergens aan een project werkte. Ging ik lekker zeilen. Niemand die er vragen over stelde op school.”

De kunstwereld, met de subsidies en competities bleek voor Wiebe niets te zijn. “Iedereen wist dat je na de academie vier jaar een uitkering zou krijgen, de WIK. Dat was een comfortabel vooruitzicht, tot het moment dat die regering met Geert Wilders kwam en die uitkering werd geschrapt. Ik zal die paniek op school nooit meer vergeten.” Voor Wiebe was het idee om van een uitkering afhankelijk te zijn geen perspectief. “Ik ben blij dat ik voor de vrijheid heb gekozen,”zegt hij. “Ik ben nog een jaar naar de Zeevaartschool gegaan en heb een jaar bij een boer op Sicilië gaan werken. Daarna heb ik aangemonsterd bij de Très Hombres van Fair Transport.” (http://fairtransport.eu/ships/tres-hombres)

Fair Transport ontstond in 2007 toen drie vrienden een rederij startten voor duurzaam transport over zee. “Ze kochten een oud houten schip gekocht en vroegen aan een scheepswerf in den Helder of ze de motor er uit mochten slopen, in drie weken. Vervolgens hebben ze een jaar lang aan het schip gewerkt en het schip twee keer zo sterk gemaakt als volgens de regels nodig is,” legt Wiebe uit. “Het schip wordt gebruikt alleen die goederen te vervoeren die we hier niet kunnen produceren,” legt Wiebe uit. “Dus rum, cacao, koffie. Rum wordt gestookt van suikerriet en dat hebben we niet. Dat zelfde geldt voor cacao.”

Tijdens het gesprek in de Tweede kamer leggen Arjen en Wiebe uit dat duurzaam transport ook betekent dat je je vragen stelt of alles wel over zee moet worden aangevoerd. “Waarom zouden we die producten vervoeren die je hier ook kunt maken? hebben we echt alles nodig wat uit het Verre oosten komt?”

De koffiebonen, de cacao en rum zijn allemaal van de beste kwaliteit en van biologische oorsprong. De rum die door de rederij in eigen beheer op de markt wordt gebracht (http://fairtransport.eu/trading/) is al verschillende malen uitgeroepen tot de beste rum van Europa.
Arjen van der Veen: “We vervoeren producten met een verhaal. We richten ons echt op die grote beweging die nu op gang komt, naar schone, duurzame en eerlijke producten. Mensen kiezen daar voor. Het heeft geen zin om te concurreren met een wereld waarmee we niet kunnen en niet willen concurreren. Onze twee boten zijn nu eenmaal kleiner en we zijn nog echt aan het pionieren. Maar we komen er wel.”

De rederij Fair Transport ontwikkelt zich gestaag; ze zoeken naar bedrijven die hun producten schoon, veilig en duurzaam willen laten vervoeren binnen Europa en naar de Caraïben en hopen binnenkort nieuwe schepen te bouwen. Er wordt actief gezocht naar locaties om dat te realiseren. Met de beroemde scheepsontwerper Gerard Dijkstra en met hulp van de Europese Unie en scheepsbouwer Damen Shipyards hebben de jongens van Fair Transport de Ecoliner ontwikkeld, een schitterend en schoon schip van 130 meter en met een ruim voor 8000 ton aan goederen. (http://fairtransport.eu/shipbuilding/ecoliner/) Of het gebouwd kan worden is niet de vraag, maar wanneer… Feit is dat de intercontinentale vergiftigende scheepvaart niet op de huidige voet verder kan; Fair Transport bietd een alternatief, jongens als Wiebe en Arjen zijn pioniers en wijzen de weg. Wiebe Radstake: “Als je wat wilt veranderen moet je niet op anderen wachten, maar gewoon beginnen. De rest wijst zich vanzelf.”