Kats- Den Haag.- Hovenier Gert Bezemer, zijn zoon Jilles en hun medewerkers Ed, Ricardo en Wouter en ik stappen in twee busjes, op donderdagochtend 18 juni, ’s morgens even voor negen uur. Vanaf het bedrijventerrein Cruykelkercke gaan we op weg naar de Tweede Kamer in den Haag. Daar zullen we twee Kamerleden ontmoeten, John Kerstens en Lutz Jacobi, allebei van de PvdA en hen vertellen over het werk in het hoveniersbedrijf. Bovendien hebben we een eenvoudig plan mee voor de Kamerleden: de oprichting van een coöperatieve poule van kleine werkgevers en werknemers waardoor meer mensen vast aan het werk kunnen en de risico’s van vast werk voor de werkgevers gedeeld worden.
Terwijl we naar den Haag rijden, vernemen we dat het kabinet voorstellen doet om het belastingstelsel te herzien en de BTW op arbeid te verhogen van 6 naar 21 procent. Gert vindt dat een slecht idee. “Dat merken wij straks direct in onze portenonanie. We hebben op ons eiland nu al te maken met een bedrijf wat volledig in het zwart werkt en achter ons aan loopt. Dat wordt dan alleen maar erger. Eigenlijk zou er helemaal geen BTW op arbeid gerekend moeten worden, vind ik.”
Terwijl we over Schouwen Duiveland rijden zijn arbeiders aan de slag om een bocht in de weg te verbreden in verband met een passage van ‘le Tour de France’ en weer anderen, ter hoogte van Burgh Haamstede, plaatsen reclamepoppen aan de rand van een veld met wintertarwe.
Via Brielle en Europoort rijden we in de richting van den Haag; vlak voor Delft wordt er gestopt; de jongens, die dagelijks intensieve, fysieke arbeid verrichten, hebben honger. Bij een hamburgerketen worden verschillende pakketten besteld en snel verorberd. “Beter dan de Mac,” zegt Jilles, terwijl hij een grote hap neemt van een dubbele hamburger. Zijn vader kijkt glimlachend toe. “Deze dag kan voor die jongens nu al niet meer stuk,” zegt Gert.
We parkeren de busjes onder het Malieveld en wandelen via het Korte Voorhout en de Hofvijver naar het Buitenhof. Op de Hofvijver is een reusachtig drijvend vlot gelegd, met tribunes en een grote zandbak. In de komende dagen zal daar een volleybaltoernooi worden georganiseerd. De aandacht van de jongens richt zich niet op de tribunes maar op de gietijzeren lantaarns op het zandpad, terzijde van de vijver. “Kijk,” merkt een van hen op, “die komen uit Middelburg.”

Wanneer we via de poort van het Buitenhof het Binnenhof, met de Ridderzaal en de smeedijzeren fontein op wandelen, zien we de minister president Mark Rutte met grote stappen voorbij lopen. Tientallen schoolkinderen, die zojuist nog bij de ijscokraam stonden, hollen achter hem aan. De minister president stelt hen niet teleur; hij geeft handen en laat zich vriendelijk lachend fotograferen. Dan zwaait hij op de hem zo kenmerkende wijze, even licht naar voren buigend, twee keer zijn rechterhand bewegend, draait zich om en haast zich via de zijdeur naar de grote vergaderzaal van de Tweede Kamer. “Hij is kleiner dan op de televisie,” zegt Ed, die hem in verwondering na kijkt, terwijl de schoolkinderen uitgelaten terugkeren naar hun juf.
Wij melden ons bij de ingang aan het Plein en worden, na de uitgebreide veiligheidscontrole, ontvangen door het Friese Tweede Kamerlid Lutz Jacobi, bij wie we vandaag te gast zijn. Ze neemt ons mee naar de grote fractiekamer van de PvdA, waar de verkiezingsaffiches hangen van Pieter Jelles Troelstra, Willem Drees, Joop den Uyl, Wim Kok, en Job Cohen. Om de enorme vergadertafel staan meer dan 40 stoelen opgesteld, voor de 36 Kamerleden en fractiemedewerkers. Hier treffen we John Kerstens, de oud-voorzitter van de Bouwbond FNV, die binnen de PvdA fractie verantwoordelijk is voor alles wat met werk en arbeid te maken heeft.
De actualiteit van het belastingplan dringt zich op; Gert en Jilles willen weten wat er van waar is dat de BTW verhoogt wordt van zes naar 21 procent. John Kerstens legt uit dat de regering drie pakketten met voorstellen heeft opgesteld voor een nieuw belastingplan. Het eerste pakket gaat over een lastenverlichting van 5 miljard euro. “Dat betekent dat een gezin er volgend jaar gemiddeld achthonderd euro op vooruit gaat. Wie werkt en weinig verdient krijgt wat meer; hoge inkomens wat minder.” De andere twee voorstellen worden met de oppositie besproken en gaan onder andere over hogere BTW tarieven. In die pakketten zit een onderhandelingsmarge, onthult John Kerstens. De inzet is, ook van PvdA en VVD, om arbeidsintensieve diensten te ontzien en het tarief daarvan op 6 procent te houden. “We schatten in dat die eisen ook vanuit de oppositiepartijen komen,” zegt John Kerstens.
Dan vertelt Gert zijn verhaal: hoe hij, ontslagen op 50 jarige leeftijd, met alleen een hark en emmer als zelfstandige aan de slag ging, in het tuinonderhoud. En hoe hij na verloop van tijd overwoog om iemand in dienst te nemen en hoeveel moeite dat kostte om er achter te komen, hoeveel zoiets kost, en welke kansen en risico’s dat allemaal met zich mee brengt.

“Wat mij ook zo stoort, “zegt Gert, die een trouw lid is van het FNV, “is dat één van mijn jongens met een Wajong uitkering het minimumloon krijgt in plaats van het CAO loon, wat 200 euro meer is in de maand. Ik vind dat niet rechtvaardig. Ik vind dat jongens met een Wajong uitkering ook gewoon moeten mee doen in de CAO, ook al is hij niet zo snel als een ander. Ik wil best meer betalen, maar het UWV vult zijn loon aan tot het minimumloon. Daar komt hij dus nooit mee verder.”
John Kerstens herkent de klacht. “Het is ook onrechtvaardig. Daarom verandert het systeem vanaf 1 januari volgend jaar en krijgt hij wel het CAO loon. Werkgevers gaan iets meer betalen, maar dat is meestal het punt niet. Er komt dus beterschap.”
Gert en de jongens ontspannen. Het is een onverwacht en mooi bericht. Gert: “De jongen doet zijn best, net als wij allemaal, en misschien nog wel meer. Hij wil graag werken.” Van de meer dan 300.000 jongeren met een Wajonguitkering hebben er maar 80.000 een baan. Iedereen in de Wajong wordt straks herkeurd; als je dan al een baan hebt, kun je in ieder geval vooruit.
Een andere kwestie is dat een ondernemer voor de wet een ondernemer; een werkgever een werkgever. Maar er is een groot verschil tussen de een en de ander. Gerrit Zalm, de hoogste baas van ABN AMRO, of zijn collega’s bij Ahold, DSM of Unilever zijn ook ondernemers, net als Gert, maar met dit verschil dat de bazen van de grote bedrijven, geen enkel persoonlijk risico dragen wanneer een werknemer langdurig ziek wordt, of een arbeidsovereenkomst moet worden verbroken. Die directe risico’s tellen zwaar, voor Gert. “Uiteindelijk heb ik wel voor zeven mensen werk, maar je kunt dat risico als kleine ondernemer echt niet zo maar nemen,” zegt hij.
Dit is het moment waarop we ons plan voor een arbeidspoule aanbieden: “Wie Werkt en Co”. Het biedt perspectief voor kleine ondernemers en werknemers. “Toen we aanklopten bij ambtenaren van het ministerie van Sociale Zaken verwezen ze ons naar uitzendbureaus in de buurt maar die kosten zijn te veel hoog. Bovendien bieden zij geen perspectief, noch voor de ondernemers, noch voor de werknemers. En bij de gemeente verwees men ons naar een telefoonnummer van een bovengemeentelijke organisatie Gr. de Bevelanden, genaamd. Via dat nummer kregen we alleen contact met een antwoordapparaat, met een keuzemenu en een muziekje. Na drie dagen heb je dat wel gehoord.”

John en Lutz nemen het plan op en zullen er mee aan de slag gaan. “We willen graag naar mogelijkheden zoeken om het te doen slagen,” zeggen John Kerstens en Lutz Jacobi. Daarna krijgen we van Lutz een uitgebreide rondleiding door de Tweede Kamer; alle wandelgangen, doorgangen op- en afgangen krijgen we te zien. We zitten een poosje in de grote zaal van de Tweede Kamer en maken mee dat woordvoerders van verschillende partijen aandringen op een open debat in de Kamer over de belasting voorstellen van het kabinet. Het hoogtepunt van de rondleiding vormt zeker een bezoek aan de afgesloten de Handelingenkamer. Dit is een hoge bibliotheek waar langs alle wanden, in grote in leer gebonden boeken, alle debatten van Eerste en Tweede Kamer woordelijk zijn bewaard. In deze met Chinees gietijzer gevormde bibliotheek was het crisiscentrum van het kabinet den Uyl-van Agt, ten tijde van de trein en schoolkapingen door Molukse strijders. Joop den Uyl en zijn kompaan Dries van Agt sliepen in deze ruimte op veldbedjes, vertelt Lutz. Het maakt op Gert, Jilles, Wouter, Ed en Ricardo een enorme indruk. Wanneer we samen met Lutz Jacobi even later in het restaurant van de Tweede Kamer aan een grote tafel zitten bij het raam aan het Plein en uitkijken op de wolkenkrabbers van de verschillende ministeries, vertelt een van de jongens aangrijpende levensverhaal. Lutz luistert aandachtig en geeft hem moed om door te gaan en vol te houden.
Op de terugweg naar Zeeland maakt dat van alles nog het meeste indruk; dat er Kamerleden geluisterd hebben, aandachtig en gemeend. Dat hadden ze nooit verwacht. “Als je niet beter weet, denk je… allemaal zakkenvullers. Maar nu is het toch anders. Het zijn gewone mensen en we konden gewoon vertellen wat we wilden; we werden echt gehoord.”