Boekenweek

Het Huis achter de Wilgen

Kats.- Heeft U het Huis achter de Wilgen gelezen, de roman van Mariëtte Haveman, die vorig jaar in het late voorjaar werd gepubliceerd bij uitgeverij Cossee? Heeft U die biografie gelezen van dat Zeeuws meisje, die dochter van een landarbeider uit Oosterland, die er in slaagde een haar toevertrouwd reusachtig kapitaal van een Joodse familie voor de Nazi’s verborgen te houden en na de oorlog alles netjes terug bezorgde, en daarmee het voortbestaan van de beroemde Frankfurter Schule te verzekeren? Vast niet. De roman van Mariëtte Haveman en de biografie van Fietje Kwaak, (‘De Nazi’s te slim af zijn’, uitgeverij Bornmeer) zijn geweldige boeken. Ik las ze en met het grootste plezier. Tijdens de Boekenweek elke dag schrijf ik elke dag over boeken ‘met een pluim van Jan’.
Vandaag eerst over het Huis achter de Wilgen, een schitterend geschreven roman waarin aan de hand van het leven van twee vrouwen, een scherp en indringend beeld van de geschiedenis in de Lage Landen wordt gegeven. Het verhaal vertelt over de lotgevallen van twee vrouwen, Virginia en Marijn. Ze leefden in aansluitende tijdvakken en hebben elkaar nooit lijfelijk ontmoet. Toch zijn beider levens aan elkaar verwant zoals de vogels en het landschap in de beroemde tekening ‘Dag en Nacht’ van M.C. Escher.
Virginia is een intelligente en charmante Engelse jonge vrouw die een jongeman, Roeland, trouwt, zoon van een fabrikant van rotan meubelen uit de Drentse veenkoloniën. Tijdens hun gecombineerde huwelijks- en zakenreis langs hotels aan de kust van Pas de Calais en Normandië blijkt dat Virginia slimmer, beter en effectiever rotan meubelen verkoopt dan haar echtgenoot.
Wanneer zij na die reis aankomen in het familiehuis in Werwolda, een dorp in de geïsoleerde en benauwde Drentse veenkoloniën, krijgt Virginia geen kansen krijgt om zich te ontwikkelen. Integendeel als Engelse blijft ze een buitenstaander. De directe omgeving en de menselijke verhoudingen blijven voor even ondoorzichtig als gevaarlijk. Zompig, mistig en beklemmend is het droeve lot van Virginia, in het deftige en voorname huis, te midden van een kolonie van arme, onderontwikkelde arbeiders en verweesde kinderen.
Voor de oorlog zijn de rotanmeubelen die door de arbeiders en de kinderen worden gevlochten een groot zakelijk succes; in de duurste hotels tref je de meubels aan; ze passen in het beeld van de ‘roaring twenties’. Mariëtte Haveman beschrijft die verschillende milieus nauwgezet en met een groot gevoel voor de fijnste details. Je voelt de onderdrukking en het verderf in Drenthe evengoed als de decadente uitbundigheid van het Kürhaus in Scheveningen.

Door het verhaal van Virginia in Werwolda is een tweede verhaal geweven: dat van Marijn, een jonge vrouw in dienst is van een projectontwikkelaar van recreatieparken en tweede woningen.
Iedereen op het platteland kent die lieden, die met mooie praatjes, liefst verwijzend naar’ natuurontwikkeling, geschiedenis en ecologische vooruitgang’ een ‘gebied op de kaart zetten’ met tweede woningen. Geldgewin en eigen belang zijn de drijvende krachten van dit soort lieden. Marijn probeert zich staande te houden in die wereld. Ze is belast met een literair en historisch onderzoek naar de geheimen van het vervallen rotandorp Werwolda en het Huis achter de Wilgen. Stap voor stap ontdekt Marijn en met haar de lezer, het lot van de tragische Virginia.
Het bijzonder spannende boek roept aanhoudend en impliciet sterke beelden op. Het verdiept ons inzicht in de ogenschijnlijk oppervlakkige samenleving waarin macht en geld zo dominant zijn. Maar die wereld heeft geen verweer tegen de kracht van de verloren tijd, kan niet ontkomen aan de geschiedenis van mensen, of aan het lot van het landschap. Mariëtte Haveman schrijft haar roman in een zorgvuldig gekozen stijl, steeds aangepast aan tijd waarin de verschillende scènes zich afspelen. Ze roept beelden op die ons meevoeren door de atmosfeer van schilders als William Turner en Auguste Renoir, schetst in woorden als de lsterkste foto’s Henri Cartier Bresson en neemt je mee in de betoverende wereld van M.C Esscher. Kortom, een boek zonder nominaties maar wel met een pluim van Jan. Ga naar de boekwinkel en vraag om deze roman, ‘Het Huis achter de Wilgen’van Mariette Haveman, lees het aandachtig en vertel het door. Dit boek moet gevonden en gelezen worden.